Transport

Transport: ruch Qi w organizmie

Po wykonaniu przez Qi funkcji transformacyjnej — przekształceniu pożywienia w Gu Qi, Gu Qi w Zong Qi oraz Zong Qi w Zhen Qi — powstałe substancje muszą zostać dostarczone do miejsc organizmu, w których są potrzebne. Na tym polega funkcja transportowa Qi: przemieszczaniu energii, substancji i płynów we właściwym kierunku i we właściwym czasie. Transport i transformacja są ze sobą nierozerwalnie związane — jedno potrzebuje drugiego do prawidłowego funkcjonowania.

Cztery kierunki ruchu Qi

Transportujący ruch Qi odbywa się w czterech kierunkach: ku górze, ku dołowi, do wewnątrz i na zewnątrz. Prawidłowy kierunek ruchu dla każdego narządu ma zasadnicze znaczenie w fizjologii TCM. Kiedy Qi porusza się w niewłaściwym kierunku — opada, gdy powinno się unosić, lub unosi się, gdy powinno opadać — mogą powstawać wzorce patologiczne. Koncepcja kierunku krążenia Qi jest jednym z podstawowych modeli diagnostycznych TCM.

Transport według poszczególnych narządów

Śledziona transportuje Gu Qi ku górze w kierunku Płuc. Ten ruch wznoszący jest ważny dla tworzenia Zong Qi i Krwi. Kiedy Qi Śledziony nie może prawidłowo się unosić, TCM opisuje wzorzec "zapadania się Qi Śledziony", tradycyjnie wiązany ze zmęczeniem, wypadaniem narządów, biegunką i uczuciem ciągnięcia w dół.

Płuca transportują płyny ku skórze i rozpraszają Wei Qi w przestrzeni między skórą a mięśniami — jest to ruch na zewnątrz. Jednocześnie kierują płyny oraz Qi w dół w stronę Nerek i Pęcherza Moczowego. Gdy Qi Płuc nie opada, lecz buntowniczo unosi się ku górze, tradycyjnie mogą występować kaszel oraz duszność.

Nerki uczestniczą w ruchu w dwóch kierunkach: ku górze w stronę Płuc, wspierając wdech, oraz ku dołowi w stronę Pęcherza, wspierając transformację i wydalanie płynów. Wątroba sprzyja natomiast ruchowi Qi we wszystkich kierunkach i jest uznawana za regulator swobodnego przepływu Qi w organizmie. Gdy Qi Wątroby ulega zastojowi, mogą występować napięcie, drażliwość, dyskomfort w okolicy żeber oraz uczucie ucisku lub blokady.

Zastój Qi: kiedy transport zostaje zahamowany

Zastój Qi jest jednym z często opisywanych w TCM wzorców patologicznych. Oznacza ograniczenie lub zahamowanie ruchu Qi. Według teorii tradycyjnej może być wywołany napięciem emocjonalnym, szczególnie poprzez wpływ na Wątrobę, Zimnem powodującym kurczenie się Qi, urazem blokującym swobodny przepływ lub osłabieniem samego Qi.

Zastój Qi może tradycyjnie objawiać się bólem lub napięciem zmieniającym lokalizację albo nasilającym się pod wpływem stresu emocjonalnego, uczuciem ucisku lub blokady, zmiennymi dolegliwościami i drażliwością. Leczenie ma na celu przywrócenie swobodnego ruchu Qi poprzez akupunkturę, tradycyjne strategie ziołowe poruszające Qi oraz działania związane ze stylem życia i napięciem emocjonalnym.