Het Bloed
Het Bloed in de TCM: voeding, vocht en de verankering van de geest
Wie voor het eerst kennismaakt met de Traditionele Chinese Geneeskunde en het concept Bloed tegenkomt, is geneigd te denken aan het rode, vloeibare weefsel dat door de aderen stroomt. Maar in de TCM heeft Bloed een bredere betekenis. Het is niet alleen een fysieke vloeistof, maar een vitale substantie die het lichaam voedt, bevochtigt en de Shen ondersteunt.
Bloed als een vorm van Qi
In de TCM is Bloed, in het Chinees Xue, nauw verbonden met Qi. Het vertegenwoordigt een dense en materiële vorm binnen het spectrum van de vitale substanties. Qi en Bloed zijn onafscheidelijk: Qi beweegt het Bloed en ondersteunt zijn vorming en circulatie, terwijl Bloed op zijn beurt Qi en de organen voedt.
Een klassieke formulering luidt dat Qi de bevelhebber van het Bloed is en Bloed de moeder van Qi. Daarmee wordt bedoeld dat Qi de beweging en dynamiek ondersteunt, terwijl Bloed een voedende en materiële basis biedt.
De Shen en het Bloed
Een belangrijk aspect van het TCM-concept Bloed is de relatie met Shen. Het Hart beheerst het Bloed en herbergt Shen. Voldoende Bloed helpt daarom volgens de TCM om Shen te voeden en te verankeren.
Wanneer Bloed voldoende aanwezig is, kan dit bijdragen aan mentale rust, helderheid en normale slaap. Bij Bloedleegte kan Shen onvoldoende worden gevoed, waardoor symptomen kunnen ontstaan zoals slapeloosheid, hartkloppingen, angst, mentale onrust of concentratieproblemen.
De functies van het Bloed
De TCM kent verschillende belangrijke functies toe aan Bloed.
Voeden is een fundamentele functie. Bloed circuleert door het lichaam en voorziet organen, spieren, pezen, huid en andere weefsels van voeding.
Bevochtigen is eveneens essentieel. Bloed helpt weefsels soepel en voldoende vochtig te houden. Lever-Bloed speelt bijvoorbeeld een belangrijke rol in het voeden van de ogen, pezen, spieren, huid en haren.
Shen herbergen en voeden vormt een derde belangrijke functie. Bloed biedt binnen het TCM-model een materiële basis voor mentale en emotionele stabiliteit.
De oorsprong van het Bloed
De vorming van Bloed hangt volgens de TCM nauw samen met Milt en Maag. Zij transformeren voedsel en drank in Gu Qi. Deze voedsel-Qi wordt naar boven getransporteerd en vormt samen met andere vormen van Qi de basis voor de productie van Bloed.
Ook de Nier en Jing spelen hierbij een rol. Jing ondersteunt de diepere materiële basis van het lichaam en draagt binnen de TCM bij aan de vorming en ondersteuning van Bloed.
Belangrijke Bloedpatronen
Bloedleegte betekent dat onvoldoende Bloed beschikbaar is om lichaam en Shen te voeden. Mogelijke kenmerken zijn bleekheid, duizeligheid, droge huid, wazig zien, slecht geheugen, hartkloppingen, slaapproblemen en bij vrouwen een lichte of uitblijvende menstruatie.
Bloed-Hitte betekent dat Hitte het Bloed beïnvloedt. Binnen de TCM kan dit leiden tot versneld of ongecontroleerd Bloed en zich bijvoorbeeld uiten in hevige bloedingen of rode, warme huidverschijnselen.
Bloed-Stase ontstaat wanneer Bloed niet vrij circuleert. Dit kan volgens de TCM samenhangen met onder andere Qi-stagnatie, Koude of Hitte. Kenmerkend zijn vaak scherpe of stekende pijn op een vaste locatie en donkere of paarse verkleuring.
Conclusie
Bloed is binnen de TCM meer dan alleen een circulerende vloeistof. Het voedt en bevochtigt het lichaam, ondersteunt de organen en vormt een belangrijke basis voor Shen. De voortdurende relatie tussen Qi, Bloed en Shen is daarom essentieel voor het begrijpen van de fysiologie en pathologie binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde.