De circulatie van het Qi
De circulatie van het Qi door de twaalf meridianen: een continue, gesloten cyclus
Het meridiaansysteem is geen verzameling losse kanalen — het is een gesloten, continue kring waardoor het Qi voortdurend stroomt. De twaalf Hoofdmeridianen zijn als schakels in een ketting: het einde van de ene meridiaan is het begin van de volgende. In 24 uur doorloopt het Qi deze gehele cirkel twee keer, waarbij het elk orgaan op zijn hoogste energetisch moment bereikt. Dit systeem — de organenklok — is een van de meest elegante en klinisch nuttige concepten van de TCM.
De drie grote circuits
De circulatie van het Qi door de twaalf meridianen verloopt in drie opeenvolgende circuits, elk bestaande uit vier meridianen die van borst naar handen, van handen naar hoofd, van hoofd naar voeten en van voeten terug naar de borst stromen.
Het eerste circuit begint bij de Longmeridiaan, die vanuit de borst via de binnenkant van de arm naar de duim stroomt. Hier gaat de Qi over naar de Dikke Darmmeridiaan (wijsvinger), die via de buitenkant van de arm naar het hoofd loopt (bij de neus). Vandaar neemt de Maagmeridiaan het over — de enige Yang-meridiaan die via de voorzijde van het lichaam naar beneden loopt — en bereikt de voeten. De Miltmeridiaan ontvangt de Qi in de grote teen en brengt hem terug naar de borst.
Het tweede circuit begint bij de Hartmeridiaan, die de Qi vanuit de oksel via de binnenkant van de arm naar de pink brengt. De Dunne Darmmeridiaan (buitenkant pink) brengt de Qi via de buitenkant van de arm naar het gezicht (naast de oren). De Blaasmeridiaan — de langste meridiaan in het lichaam — brengt de Qi via de rug en achterkant van het been naar de kleine teen. De Niermeridiaan (onderkant voet) brengt de Qi terug naar de borstholte.
Het derde circuit begint bij de Pericardmeridiaan (naast de tepel), die de Qi via de binnenkant van de arm naar de middelvinger brengt. De Drievoudige Verwarmer-meridiaan (ringvinger) brengt de Qi via de buitenkant van de arm naar het gezicht (buitenkant wenkbrauw). De Galblaasmeridiaan neemt de Qi over en brengt hem via de zijkant van het lichaam naar de voeten. De Levermeridiaan (grote teen) sluit de cirkel en brengt de Qi terug naar de borst — waar een nieuwe cyclus begint met de Longmeridiaan.
Het patroon: Yin en Yang wisselen elkaar af
Als men goed naar deze cyclus kijkt, ziet men een elegant patroon: Yin- en Yang-meridianen wisselen elkaar voortdurend af. Een Yin-meridiaan stroomt van de borst naar de handen of van de voeten naar de borst; een Yang-meridiaan stroomt van de handen naar het hoofd of van het hoofd naar de voeten. Dit continue afwisselen van Yin en Yang in de circulatie weerspiegelt het fundamentele Yin-Yang principe van de TCM: geen stroom zonder wisselwerking, geen leven zonder de dynamiek van tegengestelden.
Klinische toepassing: de orgaanklok
Elke meridiaan heeft een periode van twee uur per dag waarop zijn Qi-stroom het sterkst is. De Longmeridiaan is het sterkst van 3 tot 5 uur 's ochtends; de Dikke Darmmeridiaan van 5 tot 7 uur; de Maagmeridiaan van 7 tot 9 uur — en zo voort, de gehele dag en nacht door. Deze orgaanklok biedt waardevolle diagnostische informatie: klachten die steeds op hetzelfde tijdstip optreden, wijzen op een onbalans in de meridiaan die op dat moment het sterkst actief is.